Geschiedenis van de gemeente

De gemeente De Marne is door de gemeentelijke herindeling per 1 januari 1990 ontstaan uit de voormalige gemeenten Leens, Eenrum, Ulrum en Kloosterburen. De geschiedenis van de bewoning van ons gebied gaat zo’n 2500 jaar terug.

afwateringssluizen Lauwersoog

Waar komt de naam De Marne vandaan?

Na de gemeentelijke herindeling werd de voorlopige naam van de gemeente ‘Ulrum’. Per 1 januari 1992 is de gemeentenaam gewijzigd in ‘De Marne’, naar de gelijknamige middeleeuwse landstreek, waarvan Leens de hoofdplaats was. ‘Marne’ is waarschijnlijk ontleend aan ‘mar of ‘mer’, waaronder men ‘meer’ ofwel waterrijke omgeving verstaat.

± 500 vóór Christus: Eerste bewoners

Ongeveer 500 voor Christus kwamen in dit gebied de eerste bewoners, dit waren Friezen. Ze vestigden zich op de aanwezige natuurlijke hoogten. Vanaf het begin van de jaartelling werden deze hoogten door stijging van de zeespiegel steeds verder opgehoogd en zo ontstonden wierden, in Friesland terpen genoemd.

± 300: Zware overstromingen

In de derde en vierde eeuw werd dit kwelderlandschap geteisterd door zware overstromingen, maar van 400 tot 800 braken er rustiger tijden aan.

± 1500: ‘Rechtstoelen’

Bij het vaststellen van de grenzen van de oorspronkelijke gemeenten is vroeger in hoofdlijnen uitgegaan van de zogeheten ‘rechtstoelen’. Dit waren gebieden waarin de rechtspraak werd uitgevoerd door de bewoners van de ‘borgen’ (adellijke landhuizen).

In de tijd van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden bestond De Marne uit acht rechtstoelen, te weten: Leens, Warfhuizen, Wehe, Zuurdijk, Hornhuizen, Kloosterburen, Wierhuizen, Het Grote Reedschap (de dorpen Ulrum, Niekerk, Vliedorp en De Houw) en het Kleine Reedschap (de dorpen Vierhuizen en Zoutkamp).

oude grenspaal tussen Leens en Ulrum

± 1800: Samenvoeging tot grotere gemeenten

In 1798 werden plaatselijke besturen gevormd, die ieder een gebied beheerden van ongeveer 2000 inwoners. Op 31 mei 1808 werden o.a. de volgende gemeenten gevormd:

• Leens, dat bestond uit de dorpen: Leens, Mensingeweer, Maarslag, Warfhuizen, Den Hoorn, Wehe en Zuurdijk
• Ulrum, dat bestond uit de dorpen: Hornhuizen, Houwerzijl, Kloosterburen, Niekerk, Ulrum, Vierhuizen, Vliedorp en Zoutkamp
• Eenrum, dat bestond uit de dorpen: Baflo, Den Andel, Eenrum, Pieterburen, Rasquert, Saaxumhuizen, Westernieland en Wierhuizen

1811- 1990: Gemeentegrenzen blijven ongewijzigd

Op 21 oktober 1811 werden de gemeenten gevormd zoals die tot 1990 hebben bestaan. Hierbij werd de gemeente Ulrum gesplitst en werd Kloosterburen een zelfstandige gemeente. Ook werd de oude gemeente Eenrum gesplitst, en zo ontstond naast de gemeente Eenrum de gemeente Baflo.

Datum laatste wijziging: 03 oktober 2011.

Terug naar boven